|
|
Σκόνη στον αέρα |
|
|
|
| ||||
|
26-2-06 Η ΣΚΟΝΗ ΣΤΗΝ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑ ΚΑΙ Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΗΣ Το φαινόμενο της σκόνης από τη Σαχάρα που αρκετές φορές επισκέπτεται την Κύπρο προκαλούσε πάντοτε σοβαρά προβλήματα υγείας ιδιαίτερα σε ευάλωτες ομάδες του πληθυσμού. Το χτεσινό όμως επεισόδιο ήταν κάτι πολύ πιο έντονο και προκάλεσε δεκάδες επισκέψεις ασθενών στα νοσοκομεία. Στην Πάφο, που φαίνεται πως ήταν πιο έντονο, ακυρώθηκαν αεροπορικές πτήσεις. Το πιο ανησυχητικό όμως είναι οι τιμές των αιωρούμενων σωματιδίων (ΡΜ10) που ανακοινώθηκαν για τις 25/02/2006, (μέρα που γέμισε όλη η ατμόσφαιρα της Κύπρου με σκόνη) από το Τμήμα Επιθεώρησης Εργασίας και ανέφεραν επίπεδα άνω των 2000μg/m3 αέρα. Οι τιμές αυτές είναι πρωτοφανείς αφού σε παρόμοιο επεισόδιο το Γενάρη και το Μάρτη του 2005, είχαμε τιμές που κυμαίνονταν μεταξύ 100-260μg/m3. Σύμφωνα με την ευρωπαϊκή νομοθεσία το όριο για την ετήσια τιμή των αιωρούμενων σωματιδίων ήταν μέχρι πρόσφατα 40μg/m3. Αξίζει δε να σημειωθεί ότι λόγω της σημασίας που αποδίδει η ΕΕ στα αιωρούμενα σωματίδια σε σχέση με τη δημόσια υγεία, το νέο όριο που ήδη ισχύει με κάποια ανοχή από 1η Ιανουαρίου 2005 είναι 20μg/m3, με υπερβάσεις μέχρι 50μg/m3 το πολύ επτά 24ωρα το χρόνο, τιμή που σε καμιά περίπτωση δε μπορεί να ικανοποιήσει η Κύπρος λόγω του ξηρού κλίματος και των συχνών φαινόμενων μεταφοράς σκόνης από τη Σαχάρα. Το φαινόμενο της μετακίνησης σκόνης από τη Σαχάρα δεν είναι νέο, η αρχαιότερη αναφορά έγινε από τον Όμηρο στην Ιλιάδα ως ‘ματωμένη βροχή’ και ήταν ένα μέσο εκδίκησης του Δία για το σκοτωμό του γιου του Σαρπηδόνα από τον Πάτροκλο. Τα τελευταία πενήντα χρόνια οι αμμοθύελλες με προέλευση τη Σαχάρα έχουν δεκαπλασιαστεί. Όμως, οι αμμοθύελλες που μεταφέρουν σκόνη χιλιάδες χιλιόμετρα μακριά δεν προέρχονται μόνο από τη Σαχάρα. Σε έκθεση για τις ξηρές περιοχές του πλανήτη η οποία ολοκληρώθηκε τον Ιούνιο 2005 αναφέρεται ότι αμμοθύελλες από την έρημο Gobi στην Ασία επηρεάζουν την Κίνα, την Κορέα και την Ιαπωνία, ακόμα και την ποιότητα της ατμόσφαιρας στη Βόρεια Αμερική. Καταστρέφει επίσης τους κοραλλιογενείς υφάλους στην Καραϊβική αφού η σκόνη κλείνει τους πόρους τους. Η μεγαλύτερη όμως πηγή σκόνης στον κόσμο είναι η κοιλότητα Bodilee στο Τσάντ, η οποία βρίσκεται μεταξύ της διαρκώς συρρικνούμενης λίμνης Τσαντ (σήμερα στο 1/20 του μεγέθους που είχε το 1960) και της Σαχάρας. Από την κοιλότητα απελευθερώνονται 1.270 εκατομμύρια τόνοι σκόνης το χρόνο, 10 φορές περισσότερη από όταν άρχισαν οι μετρήσεις το 1947. Συνολικά υπολογίζεται ότι παγκοσμίως η σκόνη που κυκλοφορεί στην ατμόσφαιρα φτάνει τα 2-3 δισεκατομμύρια τόνους το χρόνο. Η κατάσταση επιδεινώνεται με την αποψίλωση των δασών και τη θέρμανση του πλανήτη που επιφέρουν τις κλιματικές αλλαγές, με αποτέλεσμα τη μείωση των βροχών σε πολλές περιοχές του πλανήτη. Οι πρόσφατες εικόνες από τα νεκρά ψάρια στον ποταμό του Αμαζονίου είναι μόνο ένα μέρος του προβλήματος. Η σκόνη από τις αμμοθύελλες περιέχει κυρίως σωματίδια χαλαζία, ποσότητες φυτοφαρμάκων, μικρόβια, αλλά και αλάτι (εκεί όπου η πηγή της σκόνης ήταν ο ξηρός πυθμένας κάποιας παλιότερης λίμνης ή της θάλασσας με αποτέλεσμα την ερημοποίηση των εδαφών εκεί όπου επικάθεται). Η υποβάθμιση των ξηρών εδαφών (drylands) από κλιματολογικές συνθήκες και ανθρώπινες δραστηριότητες είναι ο κύριος λόγος ερημοποίησης. Η σημασία της προστασίας των ξηρών εδαφών έγκειται κυρίως στο γεγονός της εξάρτησης του 41% του παγκόσμιου πληθυσμού ο οποίος διαβιεί σε αυτές τις περιοχές. Τα τελευταία 15 χρόνια το 10-20% των ξηρών εδαφών έχει υποβαθμιστεί με μεγάλη πιθανότητα ερημοποίησης. Η αστικοποίηση και η υποβάθμιση του φυσικού περιβάλλοντος αγγίζει βέβαια και τη μικρή Κύπρο όπου η ύπαιθρος εγκαταλείπεται χωρίς ουσιαστική προώθηση επίλυσης των προβλημάτων της. Ενώ λόγω των μακρών ξηρών περιόδων και της ρύπανσης από την καύση ορυκτών καυσίμων η αιώρηση των εισπνεύσιμων σωματιδίων με προέλευση την Κύπρο είναι σχεδόν πάντοτε πάνω από τα όρια που θέτει η Ευρωπαϊκή Ένωση. Σίγουρα, οι υπερβάσεις με προέλευση την έρημο της Σαχάρας είναι ένα φαινόμενο που δε μπορεί να ρυθμιστεί από την κυπριακή πολιτεία. Επηρεάζει όμως την υγεία των ανθρώπων που είναι το πραγματικό ζητούμενο στην προκειμένη περίπτωση και μπορεί να αντιμετωπιστεί με έγκαιρη και υπεύθυνη ενημέρωση ώστε ο καθένας να αντιληφθεί τους κινδύνους που αντιμετωπίζει ο ίδιος και τα παιδιά του. Η πολιτεία επί πλέον είναι υποχρεωμένη από τις οδηγίες της ΕΕ να προωθήσει τη λήψη μέτρων για περιορισμό της ρύπανσης από τα τροχοφόρα που προκαλούν τις ψηλές συγκεντρώσεις αιωρούμενων σωματιδίων σε αστικές περιοχές. Συγχρόνως, για την προστασία του πληθυσμού από την σκόνη κυπριακής προέλευσης μπορεί να ξεκινήσει μεγάλη εκστρατεία ενημέρωσης για φύτευση εδαφών με ξηρικές καλλιέργειες, εντός και εκτός πόλεων και να επισπεύσει προγράμματα αναζωογόνησης της υπαίθρου. Το Τμήμα Επιθεώρησης Εργασίας επεξεργάζεται ένα σχέδιο πρόβλεψης της ποιότητας της ατμόσφαιρας ώστε να είναι δυνατή η προειδοποίηση του πληθυσμού με σκοπό να αποφεύγονται οι μετακινήσεις όταν προβλέπονται υπερβάσεις. Για την ορθή όμως πρόβλεψη χρειάζεται στενή συνεργασία με τη Μετεωρολογική Υπηρεσία η οποία μελετά τις μετακινήσεις αερίων μαζών, την οποία δεν είδαμε στο χτεσινό επεισόδιο. Γι’ αυτό και δε δόθηκαν έγκαιρα προειδοποιήσεις, οπότε πολλοί άνθρωποι μετακινήθηκαν χτες, ενώ παρατηρήσαμε περίπτωση στη Λεμεσό όπου οικοδόμοι εργάστηκαν σε οικοδομή. To Κίνημα Οικολόγων Περιβαλλοντιστών ζητά την ολοκλήρωση του σχεδίου το συντομότερο δυνατό και τη στενή συνεργασία όλων των εμπλεκόμενων υπηρεσιών γιατί η σκόνη προκαλεί σοβαρούς κινδύνους για την δημόσια υγεία. Επίσης, πρέπει να αναφερθεί ότι στη διάρκεια αυτών των επεισοδίων πρέπει να αποφεύγεται η χρήση κλιματιστικών γιατί συσσωρεύουν τη σκόνη στον εσωτερικό χώρο επιδεινώνοντας το πρόβλημα. Είναι σημαντικό πως σύμφωνα με την Ελληνική Ρινολογική Εταιρεία, η σκόνη ευθύνεται για την αύξηση των ρινίτιδων από 6% σε πέραν των 15% του ελληνικού πληθυσμού μέσα σε λίγα χρόνια. Συγχρόνως, ευθύνεται μαζί άλλα αίτια για την αύξηση των αλλεργιών που θεωρείται «η επιδημία του 21ου αιώνα» κατά τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας (WHO). |
|
|
